Artykuł sponsorowany

Błąd przy podpisie, presja i pomyłka — kiedy ugoda sądowa daje się podważyć

Błąd przy podpisie, presja i pomyłka — kiedy ugoda sądowa daje się podważyć

Ugoda sądowa to jeden z podstawowych sposobów na polubowne zakończenie sporu. Jej zawarcie ma ustabilizować sytuację obu stron i wyeliminować konieczność oczekiwania na ostateczny wyrok. Zdarza się jednak, że zaraz po wyjściu z sali rozpraw jedna z osób dostrzega istotny błąd co do stanu faktycznego. Niekiedy strona uświadamia sobie, że złożyła podpis pod wpływem groźby lub bez pełnej swobody decyzyjnej. Powstają wtedy uzasadnione wątpliwości dotyczące prawnej ważności złożonego oświadczenia woli. Polskie ustawodawstwo przewiduje określone mechanizmy pozwalające na wzruszenie takiego porozumienia. Nie jest to proces automatyczny, a jego powodzenie wymaga udowodnienia rygorystycznych przesłanek. Treść wpisana do protokołu nie zawsze pozostaje ostateczna, jeśli u podstaw podjęcia decyzji zabrakło świadomości.

Kiedy wada oświadczenia woli pozwala podważyć porozumienie

W praktyce prawniczej skuteczne wycofanie się z ugody sądowej wymaga wykazania istnienia konkretnych wad oświadczenia woli. Podstawową przesłankę stanowi błąd, regulowany na gruncie tego typu porozumień przez art. 918 Kodeksu cywilnego. Przepis ten wprowadza bardzo surowe kryteria. Błąd musi dotyczyć wyłącznie stanu faktycznego uznanego przez obie strony za niewątpliwy. Uniemożliwia to powołanie się na mylne założenie co do przyszłych skutków prawnych lub finansowych zawartej umowy. Strony nie mogą domagać się unieważnienia ustaleń z powodu późniejszej zmiany opłacalności porozumienia. Błąd musi mieć charakter wspólny, a spór w ogóle nie miałby miejsca, gdyby od początku znano prawdziwy obraz sytuacji.

Brak świadomego i swobodnego powzięcia decyzji, zdefiniowany w art. 82 Kodeksu cywilnego, stanowi kolejną ustawową podstawę. Prawo przewiduje również możliwość powołania się na działanie pod wpływem groźby opisane w art. 87 Kodeksu cywilnego. Zwykły stres towarzyszący posiedzeniu sądowemu nie stanowi wystarczającego argumentu. Konieczne jest udowodnienie obiektywnych czynników całkowicie wyłączających swobodę, takich jak poważna choroba, wpływ silnych leków zaburzających percepcję lub bezprawna groźba ze strony oponenta. Osoba dążąca do podważenia ustaleń kieruje do drugiej strony pisemne oświadczenie o uchyleniu się od skutków ugody. Ustawodawca przewidział roczny termin na podjęcie tego kroku, liczony od momentu wykrycia błędu lub ustania stanu obawy.

Dowodzenie tych okoliczności opiera się zazwyczaj na konkretnych materiałach:

  • nagraniach z przebiegu posiedzeń sądowych,
  • dokumentacji medycznej sporządzonej w dniu rozprawy,
  • zeznaniach świadków obecnych przy negocjacjach.

Ścieżka proceduralna i specyfika poszczególnych sporów

Wybór odpowiedniego instrumentu prawnego zależy bezpośrednio od prawomocności orzeczenia kończącego sprawę. Zawarcie ugody na sali skutkuje wydaniem przez sąd postanowienia o umorzeniu postępowania. Jeśli dokument ten nie uległ jeszcze uprawomocnieniu, stronie przysługuje prawo wniesienia zażalenia, w którym podnosi się zarzuty dotyczące wad oświadczenia woli. Po uprawomocnieniu orzeczenia ścieżka procesowa ulega zmianie. Wytoczenie odrębnego powództwa o ustalenie nieważności ugody na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego znajduje zastosowanie głównie wtedy, gdy sąd wcześniej nie badał podstaw wzruszenia porozumienia w ramach odrębnego postanowienia.

Przedmiot sporu wpływa na sposób weryfikacji treści porozumienia przez orzeczników. W sprawach alimentacyjnych nadrzędnym celem pozostaje ochrona interesu uprawnionego dziecka. Sąd weryfikuje zgodność wynegocjowanych kwot z zasadami współżycia społecznego i odmawia umorzenia postępowania w razie stwierdzenia rażących nieprawidłowości. Istotna jest przy tym ścisła terminologia ustawowa. Porozumienia zawierane przed sądem skutkują umorzeniem postępowania, natomiast zwrot „zatwierdzenie ugody” rezerwuje się dla dokumentów sporządzonych przed mediatorem.

W sporach gospodarczych weryfikacja skupia się wokół badania dobrej wiary kontrahentów. Podczas oceny skomplikowanych stanów faktycznych Adwokat Edyta Polak poddaje analizie zgromadzone protokoły pod kątem faktycznych intencji stron. Pozwala to zweryfikować ewentualne naciski komercyjne. Z kolei w sprawach o podział majątku sama nieekwiwalentność przyznanych składników rzadko daje podstawę do stwierdzenia nieważności całego porozumienia.

Zniesienie skutków porozumienia zawartego na sali rozpraw wymaga precyzyjnego poruszania się w przepisach materialnych i procesowych. Udane podważenie ustaleń eliminuje tytuł egzekucyjny i otwiera drogę do kontynuowania właściwego procesu. O ostatecznym wyniku decyduje jednak trafne zidentyfikowanie wady oświadczenia woli oraz podjęcie kroków prawnych we właściwym terminie. Kancelaria Adwokacka Adwokat Edyta Polak z siedzibą w Tarnowie Podgórnym prowadzi sprawy z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i gospodarczego, opierając działania proceduralne na obiektywnej analizie dowodów i przesłanek ustawowych.